ÇEVRE YAŞAM
Yayınlanma : 22 Eylül 2026 15:12

Anadoluya Has Dokuz Endemik Bitki

Anadoluya Has Dokuz Endemik Bitki

 

 

Ters Lale 

Hüznün Sembolü Bilinen en eski süs bitkisi olan Ters Lale, soğanlı bitkiler familyasındandır.Birçok din ve kültür için hüznün sembolü kabul edilmiş, efsanelere konu olmuştur. 19. yüzyılın sonlarına kadar Osmanlı topraklarına has bir çiçek olarak kalmıştır. Ters lale, Anadolu coğrafyasına ait endemik bir türdür. Efsanelerde Ters Lale Hristiyan rivayetlerine göre; Hz.İsa’nın çarmıha gerilişine şahit olan Hz. Meryem’in gözyaşlarının düştüğü yerde Ters Lale yetişmeye başlamıştır. Müslüman söylencelerine göre; Hz. Hasan ve Hüseyin’in Kerbela’da katledilişlerinden dolayı ve başka bir efsaneye göre ise Ferhat’la Şirin adlı aşık bir çiftinm birbirlerine kavuşamaması nedeniyle Ters Lale’nin boynu bükük, rengi kırmızıdır. Ters Lale, Anadolu topraklarının gördüğü büyük acıları efsaneleriyle özetlemektedir.

Osmanlı döneminde, Lale, Sümbül ve Nergis kadar popüler olmuştur.20. yüzyıl başlarında yapılan araştırmalar ve ilerleyen bitki yetiştiriciliği sonucu türleri çoğalmıştır. Bugün Ters Lalenin dünya üzerinde bilinen 165 türü ve tür alt kategorisi bulunmaktadır. Nazlı Çiçek Ters Lale Nasıl Yetişir? Üretim alanı 1000 – 3000 metre yükseklikte olmalıdır. Ancak düşük rakımlı alanlarda da sıcaklık kontrolü sağlanabildiği sürece üretim Yapılabilir. Toprağı bol güneş görmelidir ve su tutmamalıdır. Bunun için yüksekten akışı sağlayan meyilli arazi gerekir. Ters Lale, humuslu ve kumlu toprakları severler.

Hakkâri’de Adıyaman’da yoğun olmak üzere Tunceli, Şırnak, Erzurum, Malatya, Elazığ’da yetişir.

Sevgi Çiçeği

Gölbaşı Sevgi Çiçeğine, halk arasında; peygamber çiçeği ve çiçeğinin yansıma açısına göre kırmızının farklı tonlarını yansıttığı için yanardöner çiçeği de denmektedir. Gölbaşı Sevgi Çiçeği tek yıllık bir bitkidir. Kök 4 - 21 cm uzunluğunda, kazık kök yapısındadır. İnce uzun yan dallara sahiptir. Gövde 4 - 50 cm boyunda, çoğunlukla tabanda morumsu, üst kısımları yeşilimsi, tümüyle çizgili, tabanda dallanan, alt kısımları flokkoz - tomentoz, üst kısımları piloz tüylü, yatık veya dik büyüyen, 5 - 50 kapitilumludur. Yaprak çok değişken morfolojide, sapsız, çoğunda yaprak tabanı özellikle gövde yapraklarında daralarak sap şekline dönüşmüş, taban yapraklarında bu daralma daha belirgin 2 - 5 cm uzunluğunda sap gibidir.

Ankara’nın Gölbaşı ilçesindeki Hacı Hasan Köyü yakınında yetişir. 

Antalya Çiğdemi

Antalya çiğdemi, Toros Dağları'nın eteklerinde, 1000 metre rakımlı ormanlık alanlarda yetişiyor. Şehrin kuzey ve batı kesimlerinde daha yaygın olarak bulunabiliyor. Bu özel çiçek, sonbaharda, ekim ve aralık ayları arasında çiçek açıyor. Mor, sarı ve beyaz renkleriyle doğaya renk katıyor. Antalya çiğdemi sadece güzelliğiyle değil, şifalı özellikleriyle de dikkat çekiyor. C vitamini ve antioksidanlar açısından zengin olan bu bitki, bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı oluyor.

Bunun dışında:

Solunum yolu rahatsızlıklarına iyi geliyor.

Cilt kuruluğuna ve deri deformasyonlarına karşı kullanılabiliyor.

Yapraklarından ve tohumundan elde edilen esans, parfüm yapımında kullanılıyor.

Eber Sarısı

Piyan - Eber Sarısı (Vuralia turcica – Thermopsis turcica) bitkisi, yeryüzünde sadece Eber ve Akşehir Gölleri çevresinde, doğal olarak

yetişmektedir.

Ülkemizdeki en dar yayılışı olan bitki türlerinden biridir. Nesli kritik düzeyde tehlikededir, çok yakın bir gelecekte yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Yeryüzündeki yaklaşık 18.000 baklagil türü içerisinde tek çiçekten 3 meyve veren tek türdür. Bu özelliği ile dünya üzerinde eşsiz bir öneme

sahip genetik kaynaktır. 

İçeriğinde bulunan antioksidan ve antimikrobiyal maddeler sayesinde, ilaç sanayinde kullanılma potansiyeli mevcuttur.

İstanbul Nazendesi

Baklagiller ailesine ait bir bitkidir ve Lathyrus cinsinin bir türüdür. Çiçekleri, mor-pembe renkte olup, güzel kokulu ve dikkat çekici bir görünüme sahiptir.

Çiçeklenme dönemi, nisan ile haziran ayları arasında gerçekleşir. Bu dönemde, bitki özellikle yol kenarlarında ve doğal alanlarda dikkat çeker.

Yerli ve nadir bir tür olan İstanbul Nazendesi, sadece İstanbul'un belirli bölgelerinde doğal olarak yetişir.

 

Taşlık Çiğdemi

Çok yıllık bir bitkidir.

750-1300 metre yükseklikte, kayalı tepe yaprakları,quercus–

pinusmakiliklerinde yetişir. Ocak-mart aylarında çiçek açılır. Güney ve Batı Anadolu'da bulunmaktadır.

Çok yıllık, soğanlı bir türdür. Çiçek soğanı gömleği lifli; lifler birbirine karışmıştır. Yapraklar 5-8 adet ve 0.5-1 mm genişlikte; çiçeklenme ve yapraklanma eşzamanlıdır. çiçeklenme Ocak-Mart ayları arasında; çiçek tomurcuğu tabanında zarsı yaprak yok;brakteolmevcut; çiçek örtüsüboynutüysüz, sarı;çanak ve taç yapraklar1.7-3.1 x 0.4-0.6 cm,keskin uçlu, beyaz, tabana doğru sarımsı ve eflatun benekli;sapçıklar5-6 mm, sarı, tabanda az derecedekabarcıklı;başçık5-8 mm, sarı;tepecik6 veya genellikle çok daha fazla narin portakal-kırmızı parçalıdır.

Siklamen 

Cyclamen cinsi bitkiler Primulaceae (Çıhaçiçeğigiller) familyasındandır (bir ara Myrsinaceae familyasından olduğu öne sürülüp bilimsel kayıtlarda da öyle belirtiliyordu). Siklamenin 23 ana türü, ayrıca süs bitkileri sektörü için geliştirilmiş yüzlerce hibrit ve kültivarları var.

Bazı doğal siklamen türlerininçiçekleri

son derece güzel bir kokuya sahiptir. Bu yüzden eskiden Buhur-u Meryem derlermiş. Avrupalılar Anadolu, Ortadoğu ve bütün Akdeniz çevresi ülkelerinden aldıkları doğal siklamen türlerini melezleştirerek ve ıslah ederek çok gösterişli birçok siklamen hibrit ve kültivarları geliştirmişler.

 

Çan Çiçeği

Görüntüsü çan şeklinde çiçekleri olmasından dolayı adının çan çiçeği olarak kullanıldığı doğal ortamda kendiliğinden yetişebilen türleri bulunan bir çiçektir. 

 Çan çiçeği soğuk iklimlerde kendiliğinden yetişen ormanlık alanlarda kayalıklarda doğal ortamında yaygın şekilde varlığını sürdüren bir çiçektir. Çan çiçeğinin endemik türler arasında olan çeşitleri de bulunmaktadır. Çan çiçeği yapısı itibariyle çiçekleri yan yana dizilmiş küçük buketi andırmaktadır.

 

Anadolu Glayölü

Anadolu Glayölü, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde yetişen, 30-70 cm boyunda bir bitkidir. Parlak pembe veya kırmızı çiçekleriyle tanınır ve yaz başında çiçek açar. Bu bitki, güneşli alanlarda, çayırlarda ve orman açıklıklarında yetişir. Yaprakları ince ve uzundur, bu da bitkinin su kaybını azaltır. 

Anadolu Glayölü, Türkiye'nin batı ve güney bölgelerinde yaygın olarak bulunan bir bitki türüdür. 40-80 cm arasında boylanabilen bu bitki, ince ve uzun gövdesi üzerinde mor, pembe ve beyaz renklerde çiçekler açar. Anadolu Glayölü, genellikle taşlı ve kayalık alanlarda, dağ eteklerinde yetişir. Bitkinin çiçekleri son derece gösterişli olup, doğada göz alıcı bir görüntü oluşturur. Anadolu Glayölü, kuraklığa karşı dayanıklı bir bitki olduğundan, sıcak ve güneşli bölgelerde iyi yetişir.

 

#Haberb24