Kahramanmaraş’ta sim sırma işlemeciliği önceleri saraçlar tarafından yapılmaktaydı. Dulkadiroğlu Beyliğinden Osmanlı sarayına gelin giden Emine Hatun’un ve Fatih Sultan Mehmet’e gelin giden Sitti Hatun’un çeyizleri arasında sim sırma işlemelerin olması bu Türk el sanatının daha da tanınmasını sağlamıştır. Selçuklular döneminden beri yapıldığı bilinen sim sırma işlemeciliğine olan ilgi zamanla arttıkça saraçlıktan ayrılarak ayrı bir sanat dalı haline gelmiştir (Dalkıran,2005:31).
Sim sırma işleri geçmişte olduğu gibi bugün de gelinlik kızların çeyizleri arasında önemli yer tutmaktadır. Kahramanmaraş’ta bu işi yapan pek çok usta bulunmakta ve sim sırma işlemeciliği aktif olarak devam etmektedir. Sim sırma işlemede desenin altı özel olarak hazırlanan mukavva ile kabartılır ve 3, 5, 7 kat sırma desen üzerinden atlatılarak kenarlarda iplik ile karşılıklı tutturulur. Aynı işlem yan yana uygulanarak işlemeye devam edilir. Çok ince olmayan kumaşlara ve deri üzerine işlenir. Sim sırma da biri kumaşın ön yüzünden yürütülen arka yüzünden görülmeyen, diğeri kumaşın arka yüzünden yürütülen ön yüzünden görülmeyen iki tür iplik kullanılır. Araç olarak cülde, makaralık (cağ), askı, makat, dikiş iğnesi, çekiç, ütü, makas, biz, möhlüke (oygu bıçağı) kullanılır. Kullanılan desenler genellikle bitki motiflerinin stilize edilmesiyle oluşmuştur. Gül, lale, karanfil sık kullanılan motiflerdendir (Yakar, 2011:45). Fes, yaka ve kolluklar, bindallı, sabahlık, gece mantoları, çantalar, masa örtüleri, perdeler, kadın ayakkabıları, terlikler, seccadeler, bohçalar, gözlük kılıfları, sedir örtüleri, yastıklar, Kur’an kapları, geleneksel erkek giysilerinden Maraş abası, palaska, yelek, şalvar, yağlık, çevre ve zıbınların uygun yerlerine sim sırma uygulanmaktadır.
Sim sırma işlemeciliği 1947 yılında Maraş Kız Meslek Lisesi bünyesinde sim sırma işlemeciliği bölümünün kurulmasıyla yeniden canlılık kazanmış ve moda gelişimine paralel olarak gelişimini sürdürmüştür (Dalkıran, 2005:32).
Kaynakça:
ÇALIŞ, Hikmet (2014). Kahramanmaraş'ta Geleneksel El Sanatları. Akdeniz'in Altın Kenti Kahramanmaraş. Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayını. 300-301.
Dalkıran, H. Evliya (2005). Kahraman İlimiz, Tarihimiz, Kültürümüz. Poza Ofset,Kahramanmaraş.
Yakar, Esma-Yakar, Elif Betül (2011). Maraş İşi Sim Sırma ve Bindallılar. Halim Ofset, Kahramanmaraş.
-----
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
YAŞAYAN İNSAN HAZİNESİ
NUR DİKİLİTAŞ
(Sim Sırma İşlemeciliği)
Envanter Numarası:02.0080
Yılı: 2024
1966 Konya doğumlu olan Nur Dikilitaş, meslek lisesinde okuduğu yıllarda el sanatları ile tanışmış ve Maraş işi/sim sırma sanatına yönelmiştir. Ustalığını Konya ve Ankara Olgunlaşma Enstitülerindeki ustalarından aldığı eğitimlerle geliştiren Dikilitaş, Maraş İşinin tüm inceliklerine hakim olmuştur. Dikilitaş, Maraş işinin hem Maraş bölgesinde uygulanan ‘cülde’ biçimini hem de geçmişte Osmanlı Saraylarında kullanılan ve günümüzde Orta Anadolu’ya özgü kabul edilen ‘gergef’ biçimini uygulayabilmektedir.
Mevlana Müzesindeki sakalı şerif bohçasını yenilediği gibi farklı yerlerdeki kutsal emanetler için de bohça ve sanduka yenilemeleri yapan Dikilitaş, katıldığı sergilerle Maraş İşini yaşatmaya ve yetiştirdiği çıraklarla geleceğe aktarımını sürdürmeye devam etmektedir.
